TERMINOLOGIJA HADISKE NAUKE
U ime Allaha, Milostivog, Samilosnog
Značenje hadiske nauke: To je nauka putem koje se spoznaje stanje prenosioca i onoga što on prenosi a što utiče na prihvatanje ili odbacivanje istog.
Korist hadiske nauke: Spoznaja šta se prihvata a šta odbacuje od hadisa uz razgraničavanje vjerodostojnih hadisa od slabih.
DEFINICIJE
Hadis, haber: sinonimi koji se upotrebljavaju za sve što se pripisuje Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, od riječi, djela i odobravanja.
Isnad, sened: sinonimi koji se koriste za lanac prenosilaca koji seže do metna.
Metn: govor do kojeg seže lanac prenosilaca.
PODJELA HADISA S OBZIROM NA PUTEVE KOJIMA SE PRENOSI
Mutevatir: Hadis koji se prenosi mnogobrojnim putevima -čiji broj nije određen-, toliko mnogobrojnim da se prenosioci nisu mogli složiti na laži.
Ahad: Hadis koji je došao do nas određenim ograničenim putevima, koji se, ukoliko je vjerodostojan, koristi kao argument, bilo u akaidu ili fikhu.
Vrste ahad hadisa:
Garib: Hadis u čijem se prenošenju izdvaja jedan prenosilac, makar u jednoj od generacija prenosilaca dotičnog hadisa.
Aziz: Hadis kojeg prenose u svakoj generaciji prenosilaca najmanje po dva prenosioca.
Mešhur, mustefid: Hadis kojeg prenose u svakoj generaciji tri i više prenosioca sve dok ne dostigne granicu mutevatir hadisa.
PODJELA HADISA S OBZIROM NA PRIHVATANJE
Sahih lizatihi: Hadis čiji je lanac prenosilaca spojen, koji se prenosi putem pouzdanih i u pamćenju jakih prenosilaca –od početka do kraja- i koji je siguran od svake iznimke i skrivene mahane.
Sahih ligajrihi: Hadis koji ispunjava uslove hadisa hasena lizatihi čiji su prenosioci slabijeg pamćenja od prenosilaca hadisa sahiha lizatihi, ali se podiže na ovaj stepen zbog mnoštva puteva kojima se prenosi.
Hasen lizatihi: Hadis koji ispunjava uslove hadisa sahiha lizatihi osim što su mu prenosioci slabijeg pamćenja i ne postoji ništa što bi nadomjestilo ovaj nedostatak.
Hasen ligajrihi: Hadis koji je u osnovi slab ali se njegova slabost podiže mnoštvom puteva kojima se prenosi usljed čega dostiže stepen prihvatanja.
VRSTE ODBAČENIH HADISA
Suprotno hadisima koji se prihvataju postoje hadisi koji se odbacuju. To su svi hadisi čiji je stepen niži od stepena hasen hadisa a do čega dolazi usljed neispunjavanja jednog ili više uslova. Slabost ovakvih hadisa se razlikuje pa ih stoga ima i više vrsta.
SLABI HADISI ZBOG GUBLJENJA POUZDANOSTI I PAMĆENJA
Muhtelit: Hadis u čijem se lancu prenosilaca nalazi prenosilac kod kojeg se javilo slabo pamćenje usljed njegove starosti ili gubljenja razuma ili gubljenja knjiga. Ono što je on prenosio od hadisa prije ovakvog stanja, ti hadisi se prihvataju, dok ukoliko se ne može razaznati koje je hadise prenosio prije a koje poslije ovakvog stanja, tada se staje i ne prihvata ništa od njega.
Munker: Hadis kojeg prenosi slab prenosilac i tim hadisom se suprotstavlja pouzdanom prenosiocu i njegova suprotnost je hadis ma'ruf.
Mubhem: Hadis u čijem se lancu prenosilaca nalazi nepoznati prenosilac.
Metruk: Hadis u čijem se lancu prenosilaca nalazi prenosilac koji je kod ljudi poznat kao lažac.
Mevdu'u: Hadis u čijem se lancu prenosilaca nalazi prenosilac koji je poznat po svjesnom iznošenju laži na Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem.
SLABI HADISI ZBOG PREKINUTOSTI U SENEDU
Munkati': Hadis u čijem lancu prenosilaca nedostaje jedan ili više prenosilaca ali ne uzastopno, prije ashaba.
Mu'dal: Hadis u čijem lancu prenosilaca -na bilo kojem mjestu- nedostaje dva ili više prenosilaca uzastopno.
Mu'allek: Hadis u čijem je lancu prenosilaca od početka izbrisan jedan ili više prenosilaca.
Mursel: Hadis kojeg prenosi tabi'in od Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem.
Mudelles: Hadis čiji je lanac prenosilaca prepravljen pa, prenosilac spominje da dotični hadis prenosi od tog i tog učitelja a ustvari ne prenosi ga od njega ili svog učitelja od kojeg prenosi hadis prenosilac spominje po imenu po kojem on nije poznat.
SLABI HADISI ZBOG PRISUTNOSTI IZNIMKE ILI SKRIVENE MAHANE
Šaz: Hadis kojeg prenosi prenosilac koji se prihvata ali se tim hadisom suprotstavlja prenosiocu koji je pouzdaniji od njega. Njegova suprotnost je hadis mahfuz.
Mu'allel: Hadis pri kojem se nalazi skrivena mahana koja utiče na njegovu vjerodostojnost iako po svojoj spoljašnjosti izgleda čist od te mahane. Razlog te mahane je greška prenosioca. Skrivena mahana može da se nađe u metnu ali u senedu je najčešća.
Mudtarib: Hadis koji se prenosi na kontradiktoran način i ne može se spojiti s drugim hadisima a jednaki su po jačini.
PODJELA HADISA S OBZIROM KOME SE PRIPISUJU
Merfu'u: Hadis koji se pripisuje Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i sadrži njegove riječi, djela i odobravanja, svejedno da li njegov lanac prenosilaca bio spojen ili prekinut.
Mevkuf: Ono što se pripisuje ashabu, svejedno da li lanac prenosilaca bio spojen ili prekinut.
Maktu'u: Ono što se pripisuje tabi'inu ili daljoj generaciji od riječi i djela, svejedno da li lanac prenosilaca bio spojen ili prekinut.
Musned: Hadis čiji lanac prenosilaca seže do Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem.
VRSTE DJELA IZ HADISKE NAUKE
El-Džami': Djelo u kojem je autor skupio hadise iz raznih poglavlja: akaida, fikha, adaba, tefsira, životopisa i odlika i sl., poput Sahiha imama Buharije.
El-Musned: Djelo u kojem je autor skupio hadise po redoslijedu ashaba, pa je na jednom mjestu spomenuo sve hadise koje prenosi jedan ashab bez obzira o kojim sve poglavljima govore ti hadisi. Najpoznatije ovakvo djelo jeste Musned imama Ahmeda.
Es-Sunen: Djelo u kojem je autor skupio hadise i poredao ih po fikhskim poglavljima, poput Sunena Ebu Davuda.
El-Mu'džem: Djelo u kojem je autor skupio hadise po redoslijedu učitelja, ili po redoslijedu njihovih imena ili po redoslijedu datuma njihove smrti i sl., poput tri mu'džema kod Taberanija.
El-Mustedrek: Djelo u kojem je autor spomenuo hadise koje je izostavio autor nekog drugog djela ali po njegovim uslovima, poput Mustedreka Hakima na Dva sahiha.
El-Mustahredž: Djelo u kojem autor posvećuje pažnju nekoj od vjerodostojnih zbirki, pa spominje iste hadise iz te zbirke ali sa svojim lancem prenosilaca a ne s onim lancima prenosilaca koje je spomenuo autor dotične vjerodostojne zbirke, poput Mustahredža Isma'ilijja na Buharijin Sahih.
El-'Ilel: Djelo u kojem autor skuplja hadise koji u sebi imaju neku skrivenu mahanu i pojašnjava tu mahanu, poput Darektnijevog 'Ilela ili Tirmizijinog 'Ilela.
El-Džuz': Djelo u kojem autor spominje hadise jednog čovjeka ili hadise koji govore o jednom pitanju, poput Buharijinog djela „Učenje iza imama“.
El-Erbe'un: Djelo u kojem autor spominje četrdeset hadisa iz jednog ili više poglavlja. Najpoznatije takvo djelo je „El-Erbe'un“ od imama Nevevija.
What can my enemies do to me? My Paradise is in my heart, it is with me wherever I go. To imprison me is to provide me with seclusion, to send me to exile is to send me away in the path of Allah and to kill me is to make me a martyr. (Ibn Taymeeyah)
petak, 26. studenoga 2010.
0 komentari